Ο ΠΑΤΡΙΚ ΛΗ ΦΕΡΜΟΡ Ή ΠΑΝΤΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ, ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ.
ΑΠΟ ΝΩΡΙΣ ΕΔΕΙΞΕ ΜΕΓΑΛΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΣΑΙΞΠΗΡ.
ΟΙΚIΑ ΠΑΤΡΙΚ ΚΑΙ ΤΖΟΑΝ ΛΗ ΦΕΡΜΟΡ
ΑΥΤΟ ΤΟ ΜΑΚΡΥ
ΟΛΟ ΜΑΓΕΙΑ ΤΑΞΙΔΙ
ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ
ΜΑΝΗ
Αυτό το μακρύ όλο μαγεία ταξίδι [στη Μάνη], όπως κι όλα αυτά που προηγήθηκαν ή τ’ ακολούθησαν, ήταν μια σειρά από αμέτρητες διαδρομές με λεωφορεία, με άλογα και με μουλάρια, με τα πόδια, με πλοία της ακτοπλοΐας και καΐκια, και πολύ σπάνια, για δυο τρεις εβδομάδες, μ’ ένα κότερο μέσα στη χλιδή.
Το καθετί στην Ελλάδα σε απορροφά και σε ανταμείβει. Δύσκολα συναντάς βράχο ή ποτάμι που να μην έχει τη δικιά του μάχη, ή ένα μύθο, ένα θαύμα, ένα λαϊκό ανέκδοτο, ή μια πρόληψη· κ’ οι συζητήσεις και τα περιστατικά, που όλα τους σχεδόν είναι παράξενα ή αξιομνημόνευτα, πληθαίνουν σε κάθε βήμα στο δρόμο του ταξιδιώτη.
Η ΕΠΟΧΗ, σελίδες 17-18
Ένα σχέδιο ξεδιπλώθηκε μπροστά μου με την εντέλεια και τη γρηγοράδα γιαπωνέζικου χαρτολούλουδου σε ποτήρι. Να αλλάξω σκηνικό· να εγκαταλείψω το Λονδίνο και την Αγγλία και να σεργιανίσω στην Ευρώπη σαν αλητάκος –ή, σύμφωνα με μια πιο προσωπική διατύπωση, σαν φτωχός προσκυνητής ή περιπλανώμενος καλόγερος, ένας περιηγητής φιλόσοφος, ένας μοναχικός ιππότης ή ο κεντρικός ήρωας του Μοναστηριού και της εστίας. Έτσι ανέλπιστα, η λύση αυτή μου φάνηκε όχι μόνο αυτονόητη αλλά και μοναδική. Θα ταξίδευα πεζός, θα κοιμόμουν στις θημωνιές το καλοκαίρι και όταν έβρεχε ή χιόνιζε θα λημέριαζα σε αχούρια και θα συναναστρεφόμουν μόνο χωρικούς και πλάνητες. Αν τρεφόμουν μόνο με ψωμί, τυρί και μήλα φέρνοντάς τα βόλτα με πενήντα λίρες το χρόνο –δηλαδή όσες κι ο λόρδος Ντάραμ μείον τρία μηδενικά– θα περίσσευαν μερικά κέρματα για χαρτί, μολύβια και κανένα ποτήρι μπίρα. Μια νέα ζωή!
Η Ελευθερία! Ένα θέμα για να γράψει κανείς! [...] Τις πρώτες μέρες αναρωτήθηκα μήπως θα ήταν πιο σωστό να στρατολογήσω ένα σύντροφο· κατά βάθος όμως ήξερα πως η επιχείρηση έπρεπε να είναι μοναχική και η ρήξη απόλυτη. Ήθελα να στοχαστώ, να γράψω, να αργοπορήσω ή να επιταχύνω το βήμα σύμφωνα με το κέφι μου χωρίς περισπασμούς, ν’ ατενίσω τα πράγματα με καινούργια ματιά, να αφουγκραστώ γλώσσες που να μην τις σπιλώνει ούτε μια γνωστή λέξη. Αν ήμουν τυχερός, οι λιτές συνθήκες του ταξιδιού μου δεν θα άφηναν περιθώρια να χρησιμοποιήσω τα αγγλικά ή τα γαλλικά μου. Σμήνη από πρωτάκουστες συλλαβές θα τρύπωναν σε παρθένα και ανυπόμονα αυτιά.
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 1944
Κάτι πολύ ενδιαφέρον εμφανίστηκε με τη μορφή της Τζόαν Ρέινερ […] Είναι γερό μυαλό και συζητάει για ταυρομαχίες και ισπανούς ποιητές.
Νομίζω ότι θα σου άρεσε.
Νομίζω ότι θα σου άρεσε.
ΑΠΟ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΜΕ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 5/12/1944 ΤΟΥ OΥΙΛΙΑΜ ΣΤΑΝΛΕΥ ΜΟΣ (ΜΠΙΛΙ) ΣΤΟΝ ΠΑΝΤΙ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΑΚΟΜΑ ΔΕΝ ΤΗΝ ΕΙΧΕ ΓΝΩΡΙΣΕΙ, ΒΛ. ΚΟΥΠΕΡ, 307
1945 – 1946
Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΙΜΠΑΛΗΣ, Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ ΚΑΙ Ο ΠΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ, 1951.
ΣΥΛΛΟΓΗ ΓΙΩΡΓΟΥ Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΑΛΗ (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΑΛΗ)
1954 – 1955
ΜΕΝΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΤΖΟΑΝ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΓΚΙΚΑ ΣΤΗΝ ΥΔΡΑ, ΟΠΟΥ ΓΡΑΦΕΙ ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΝΗ.
Ο ΝΙΚΟΣ ΓΚΙΚΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΥΔΡΑ, 1955.
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ / ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΓΚΙΚΑ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ / ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΓΚΙΚΑ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ
Ο ΝΙΚΟΣ ΓΚΙΚΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΖΟΑΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΑ, 1955.
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ / ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΓΚΙΚΑ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ / ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΓΚΙΚΑ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ
ΝΙΚΟΣ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ-ΓΚΙΚΑΣ, ΑΓΡΙΟΣ ΚΗΠΟΣ, 1959. ΛΑΔΙ ΣΕ ΚΑΜΒΑ, 113 X 144 ΕΚ.
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ / ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΓΚΙΚΑ, ΑΡ. ΕΥΡ. ΠΧΓ57.
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ / ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΓΚΙΚΑ, ΑΡ. ΕΥΡ. ΠΧΓ57.
ΤΟ ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ MANI: TRAVELS IN THE SOUTHERN PELOPONNESE (1958), ΖΩΓΡΑΦΙΣΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΖΟΝ ΚΡΑΞΤΟΝ.
ΑΦΙΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΠΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΤΖΟΑΝ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΜΑΝΗ, ΚΑΡΔΑΜΥΛΗ 1958.
ΤΖΟΝ ΚΡΑΞΤΟΝ, ΦΑΡΑΓΓΙ, 1960. ΛΑΔΙ ΣΕ ΚΑΜΒΑ, 104,5 X 83,7 ΕΚ. ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ, ΙΤΑΛΙΑ.
1962
1964 - 1967
ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΑΜΥΛΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ, 1964.
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ/ΔΩΡΕΑ ΟΛΙΒΙΑ ΣΤΙΟΥΑΡΤ
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ/ΔΩΡΕΑ ΟΛΙΒΙΑ ΣΤΙΟΥΑΡΤ
O ΠΑΝΤΙ ΠΛΑΪ ΣΤΗ ΣΚΗΝΗ ΟΠΟΥ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣΑΝ ΜΕ ΤΗΝ ΤΖΟΑΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ, 1964.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΤΖΟΑΝ ΛΗ ΦΕΡΜΟΡ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ/ΔΩΡΕΑ ΟΛΙΒΙΑ ΣΤΙΟΥΑΡΤ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΤΖΟΑΝ ΛΗ ΦΕΡΜΟΡ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ/ΔΩΡΕΑ ΟΛΙΒΙΑ ΣΤΙΟΥΑΡΤ
ΠΑΤΡΙΚ ΛΗ ΦΕΡΜΟΡ, ΕΛΛΑΔΑ σελίδα 1
Ο απόκρημνος κάβος μας ξεπρόβαλλε ανάμεσα σε έναν όρμο και ένα μικροσκοπικό λιμανάκι και επάνω του δεν υπήρχε τίποτα πέρα από ελιές πάνω στις πεζούλες, γαϊδουράγκαθα, ασφόδελους και καμιά χελώνα πότε πότε. Εκεί στήσαμε τις σκηνές μας, στο σημείο ακριβώς που θα καταλάμβανε αργότερα το κεντρικό δωμάτιο. Πέτρες για χτίσιμο υπήρχαν παντού, οι φιλικοί και άριστοι εργάτες ήταν όλοι μα όλοι τους λιθοξόοι.
ΤΑΞΙΔΙ σελίδα 28
Βρήκαμε ένα παραθαλάσσιο κομμάτι γης, γίναμε κουμπάροι του αρχιμάστορα, που λεγόταν Νίκος Κολοκοτρώνης και ήταν ο τελευταίος σε μια σειρά αρχιμάστορες που κατάγονταν αρχικά από την Αρκαδία και όλοι έπαιζαν βιολί. Συγκεντρώσαμε μια μικρή ομάδα πετράδες και οικοδόμους, και εγκατασταθήκαμε σε σκηνές. Διαβάζαμε Βιτρούβιο και Παλλάδιο, προσπαθώντας να μάθουμε ό,τι ήταν δυνατό από τα κτίσματα της Μάνης και επεξεργαζόμενοι τα σχέδια του σπιτιού, καθώς υψωνόταν, με τον φίλο αρχιτέκτονα Νίκο Χατζημιχάλη. Μας προσφέρθηκε όλη η πρώτη ύλη, ασβεστόλιθος σε χρώμα ροδακινί ή καστανοκόκκινο, που πελεκούσαμε ή ανατινάζαμε από την πλαγιά του Ταΰγετου.
The Englishman’s Room
«Κάθε χρόνο στις 8 Νοεμβρίου, στη γιορτή των Ταξιαρχών –και δική μου ονομαστική εορτή– το δωμάτιο εκπληρώνει μια ιδιαίτερη αποστολή. Τρία χωράφια παραπέρα υπάρχει ένα εκκλησάκι των Ταξιαρχών και μετά τη λειτουργία ένα μπουλούκι από ντόπιους φίλους, μερικές φορές καμιά πενηνταριά ή εξηνταριά, ακολουθώντας τον γενειοφόρο παπά του χωριού, με τα μακριά μαλλιά του πιασμένα κότσο κάτω από το ψηλό καλυμμαύχι, καταφτάνουν στο σπίτι για κουβεντούλα, ποτό και μεζέ. Χάρη στους καναπέδες –που ξαφνικά κατακλύζονται από σεβάσμιους ανθρώπους με μαύρα καπέλα– το δωμάτιο τους χωράει όλους χωρίς ιδιαίτερο στριμωξίδι και παρά το αμετακίνητο τραπέζι μένει αρκετός χώρος στη μέση για χορό. Και αργότερα, όταν οι χορευτικές φιγούρες του συρτού και του καλαματιανού, συνοδευόμενες από παλαμάκια και τραγούδι, καταλήξουν σε επιδέξιες γυροβολιές γύρω από το κεντρικό αστέρι, τότε το δωμάτιο γνωρίζει τις μεγάλες του δόξες».
The Englishman’s Room
«’Όπου είναι η ενδέκατη έκδοση της Μπριτάνικα, εκεί θα βρίσκεται και η καρδιά σας’ και βέβαια εκεί θα βρίσκονται τα λεξικά, οι άτλαντες, οι Άγιες Γραφές, οι αρχαίοι κλασικοί, οι κλασικοί Γάλλοι και οι άλλοι συγγραφείς και οι τόμοι της σειράς του Κέιμπριτζ […] διότι, αν κάποιος πρόκειται να εγκατασταθεί στην ερημιά, καμιά δεκαριά ράφια με βιβλία εγκυκλοπαιδικών γνώσεων είναι το ελάχιστο που θα χρειαστεί και αυτά πρέπει να βρίσκονται κοντά στο τραπέζι της τραπεζαρίας όπου ανακύπτουν διαφωνίες, οι οποίες θα λυθούν ή εκείνη τη στιγμή ή ποτέ.
Με αυτά τα δεδομένα, δυο λειτουργίες ήταν ξεκάθαρες από την αρχή για το κεντρικό δωμάτιο ενός σπιτιού που δεν είχε ακόμα κτιστεί».
ΒΙΒΛΙΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΩΝ
Ο Ν. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ-ΓΚΙΚΑΣ ΖΩΓΡΑΦΙΖΕΙ ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ ΕΝΟΣ ΛΙΟΝΤΑΡΙΟΥ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΕΝΤΟΙΧΙΣΜΕΝΟ ΣΕ ΚΟΓΧΗ ΣΤΟΝ ΤΟΙΧΟ ΤΗΣ ΣΤΟΑΣ, ΚΑΡΔΑΜΥΛΗ 1968
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ / ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΓΚΙΚΑ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ / ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΓΚΙΚΑ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ
ΑΤΕΛΕΙΩΤΟΣ ΔΡΟΜΟΣ, σελίδες 203-204
«όσο συνταιριάζω κομματάκια που είχαν παραμείνει να λιμνάζουν ανενόχλητα για πάνω από δύο δεκαετίες, μια λεπτομέρεια αναδύεται ξαφνικά και ενεργεί με τόση δύναμη όση διέθετε η μαντλέν που έκανε όλη την παιδική ηλικία του Προυστ να ξετυλιχτεί. Η έλξη της άσχετης λεπτομέρειας, η σύνδεση σκέψεων και συνειρμών, και η ηχώ της ηχούς που αντηχεί ξανά και αναπηδά, με κατακλύζει, και ελπίζοντας να κατορθώσω μια κάποια εξιλεωτική υποψία συμμετρίας και ισορροπίας, μεγάλο μέρος αυτής της αλλοπρόσαλλης ψαριάς πρέπει να πεταχτεί και να επιστρέψει στα σκοτεινά νερά όπου φώλιαζε τόσο καιρό. Αυτό, για έναν συγγραφέα που είναι ο χειρότερος επιμελητής του εαυτού του, είναι μια φρικτή εργασία».
2003
2004
2011
Η ΟΙΚΙΑ LEIGH FERMOR ΑΠΟΤΕΛΟΥΣΕ ΠΑΝΤΑ ΚΕΝΤΡΟ ΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΧΑΡΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ (ΙΣΝ), ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΥΤΟ ΚΤΙΣΜΑ ΕΧΕΙ ΕΠΙΣΤΡΕΨΕΙ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΛΗ, ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΩΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΘΗΣΗΣ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ.
